Zasady poboru odsetek za zwłokę nie mogą zależeć od tego, kto sprawdza rozliczenia podatkowe podatników. Urzędy kontroli skarbowej nie miały prawa doliczać odsetek, gdy stosowały zabezpieczenie oraz przedłużały postępowanie kontrolne. Tak orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt SK 2/10. Skarb Państwa będzie musiał oddać niesłusznie pobrane kwoty.

Obowiązujące od 1 września 2003 r. do 30 czerwca 2010 r. zasady naliczania odsetek od zaległości podatkowych były niesprawiedliwe. Stawiały podatników kontrolowanych przez urzędy kontroli skarbowej w o wiele gorszej sytuacji niż podatników sprawdzanych przez urzędy skarbowe. Odczuła to jedna ze spółek, u której przeprowadzono kontrolę skarbową w zakresie CIT i VAT. Trwała ona prawie dwa lata. Za cały ten okres spółka musiała zapłacić odsetki za zwłokę. Obciążenia z tego tytułu nie zmniejszyły się nawet wtedy, gdy nie mogła dysponować swoimi pieniędzmi w związku z zabezpieczeniem zapłaty zaległości podatkowych poprzez dokonanie zajęcia zabezpieczeniowego rachunku bankowego. Po wydaniu decyzji wymiarowych zajęcie zabezpieczające przekształciło się w egzekucyjne. Ściągnięto w ten sposób całe zadłużenie wraz z odsetkami.

Inaczej byłoby, gdyby sprawą zajmował się urząd skarbowy. Spółka nie zapłaciłaby za przedłużające się postępowanie podatkowe. Jeśli bowiem decyzja wydana przez urząd skarbowy nie zostanie podatnikowi doręczona w ciągu 3 miesięcy od wszczęcia postępowania podatkowego, odsetki nie są naliczane za okres od dnia wszczęcia postępowania do dnia doręczenia rozstrzygnięcia. Odsetek nie pobiera się również za okres zabezpieczenia, jeżeli objęte nim środki pieniężne zostaną zaliczone na poczet zaległości podatkowych.

Spółce nie udało się zmienić niesprawiedliwych rozstrzygnięć ani w postępowaniu administracyjnym, ani sądowoadministracyjnym. Wniosła więc skargę konstytucyjną o zbadanie kwestionowanych regulacji pod kątem zgodności z ustawą zasadniczą.

Trybunał Konstytucyjny przyznał rację spółce. Zasady naliczania odsetek za zwłokę nie mogą zależeć od tego, kto zajmuje się rozliczeniami podatnika - organ kontroli skarbowej czy organ podatkowy, oraz jaką stosuje procedurę - postępowanie kontrolne czy postępowanie podatkowe. To nieuzasadnione i arbitralne różnicowanie sytuacji podatników.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwarza możliwość odzyskania kwot niesłusznie pobranych przez urzędy kontroli skarbowej. Jeżeli w tej sprawie było wydane rozstrzygnięcie, należy złożyć wniosek o wznowienie postępowania, w innych przypadkach - wystarczy wniosek o zwrot nadpłaty.