Firmy nie powinny opłacać składek ubezpieczeniowych od wydatków na świadczenia rzeczowe wynikające z przepisów o bhp, ponoszonych za zleceniobiorców oraz od wypłacanych im ekwiwalentów za tego typu świadczenia. Wynika to z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt P 16/09. W wyroku tym Trybunał orzekł, że zasady ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uzależniające jej wysokość od rodzaju zatrudnienia danej osoby, są niezgodne z Konstytucją.

Trybunał zajmował się konstytucyjnością § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Zgodnie z tym przepisem, wyłączona z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest m.in. wartość świadczeń rzeczowych wynikających z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy oraz ekwiwalenty za te świadczenia wypłacane zgodnie z przepisami wydanymi przez Radę Ministrów lub właściwego ministra. Na podstawie tego przepisu zwolnione z oskładkowania są także ekwiwalenty pieniężne za pranie odzieży roboczej, używanie odzieży i obuwia własnego zamiast roboczego. Według § 1 wymienionego rozporządzenia oraz zgodnie ze stanowiskiem ZUS, takie zwolnienie ze składek ubezpieczeniowych dotyczy pracowników, a nie ma zastosowania do przychodów osiąganych przez osoby zatrudnione na podstawie umowy zlecenia. Wobec tego podmioty, które przy prowadzeniu działalności zatrudniają nie tylko pracowników, ale również (albo wyłącznie) zleceniobiorców, nie mogą wyłączyć z podstawy wymiaru tych osób wartości świadczeń w zakresie bhp i muszą zapłacić od nich składki. Podmioty te mają takie same obowiązki w zakresie zapewnienia zatrudnionym osobom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, niezależnie od stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest praca. Powinny więc też mieć prawo do zwolnienia wydatków w zakresie bhp ze składek ZUS.

Z komunikatu prasowego po rozprawie dotyczącej omawianej sprawy, zamieszczonego na stronie internetowej Trybunału Konstytucyjnego (www.trybunal.gov.pl) wynika, że resort pracy przygotowuje się do nowelizacji rozporządzenia w sprawie zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W związku z tym Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej § 2 ust. 1 pkt 6 tego rozporządzenia o 12 miesięcy.