Generalnie podatnik zobowiązany jest do samodzielnego złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za dany rok podatkowy. Od tej zasady są jednak wyjątki, w ramach których to płatnik dokonuje rocznego obliczenia podatku. Z pomocy płatnika w rozliczeniu z fiskusem mogą skorzystać:

• pracownicy, członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz innych spółdzielni zajmujących się produkcją rolną,
   
• osoby otrzymujące emerytury i renty z zagranicy za pośrednictwem płatnika oraz stypendium, a także
   
• tymczasowo aresztowani lub skazani, otrzymujący należności za pracę oraz osoby otrzymujące świadczenia integracyjne i motywacyjną premię integracyjną.

Przy czym, aby płatnik mógł dokonać tego rozliczenia, podatnik musi go do tego upoważnić. W tym celu składa się oświadczenie na ustawowo określonym wzorze - oznaczonym jako PIT-12. Jednak samo jego złożenie nie jest wystarczające - trzeba je bowiem złożyć przed 10 stycznia roku następującego po roku podatkowym.

Oznacza to, że aby płatnik rozliczył dochody za 2011 r., podatnik musi złożyć PIT-12 najpóźniej 9 stycznia 2012 r.

Dla celów podatkowych omawiane oświadczenie traktuje się na równi z zeznaniem, że podatnik m.in.:

• poza dochodami uzyskanymi od płatnika nie uzyskał innych dochodów, z wyjątkiem dochodów określonych w art. 30-30c oraz art. 30e ustawy o pdof,
   
• nie korzysta z odliczeń, z wyjątkiem składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne oraz kwoty zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, które uprzednio zwiększały dochód podlegający opodatkowaniu (jeżeli nie zostały one potrącone od dochodu przy poborze zaliczek),

- nie korzysta z możliwości opodatkowania dochodów wspólnie z małżonkiem lub na zasadach określonych dla osób samotnie wychowujących dzieci.