Każda osoba prowadząca działalność gospodarczą może opłacać składki na ubezpieczenia społeczne od zadeklarowanej podstawy. Zadeklarowana przez przedsiębiorcę kwota nie może być jednak niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty rocznego limitu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe na dany rok kalendarzowy. Natomiast dla przedsiębiorcy, który dopiero rozpoczął działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych, minimalna miesięczna podstawa wymiaru tych składek jest znacznie niższa i wynosi tylko 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia.

Aby jednak móc korzystać z tej preferencji, przedsiębiorca musi spełniać określone warunki. Do grona osób, które nie są uprawnione do ulgi, zalicza się przedsiębiorców, którzy:

• prowadzą lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania obecnej działalności prowadzili inną pozarolniczą działalność,
   
• wykonują na rzecz byłego pracodawcy takie same czynności wchodzące w zakres obecnie wykonywanej działalności gospodarczej, jakie przed dniem jej rozpoczęcia wykonywali w ramach stosunku pracy (lub spółdzielczego stosunku pracy) w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym.

Jak widać, jednym z warunków opłacania przez przedsiębiorcę składek społecznych na preferencyjnych warunkach jest niewykonywanie działalności na rzecz byłego pracodawcy.

Jeszcze do niedawna ZUS informował, że warunek ten trzeba spełniać przez cały okres korzystania z uprawnienia oraz, że po rozpoczęciu świadczenia usług na rzecz byłego pracodawcy (takich samych, jakie przedsiębiorca wcześniej wykonywał np. w ramach stosunku pracy) powoduje automatycznie utratę prawa do ulgi.

Obecnie ZUS stoi na stanowisku, że po zakończeniu świadczenia usług dla byłego pracodawcy przedsiębiorca może ponownie korzystać z ulgi i opłacać składki społeczne od obniżonej podstawy wymiaru - do czasu upływu 24 pełnych miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej. Potwierdził to w piśmie z 25 października 2011 r., odpowiadając na zapytanie naszego Wydawnictwa.

Na czas utraty prawa do ulgi przedsiębiorca powinien dokonać odpowiedniego zgłoszenia zmiany kodu tytułu do ubezpieczeń. Jeśli zmiana będzie miała miejsce w trakcie miesiąca kalendarzowego, wówczas przedsiębiorca powinien przekazać za siebie do ZUS dwa komplety rozliczeniowe.