Podatek VAT nie jest kosztem podatkowym. Oznacza to, że kosztem jest wydatek netto, oczywiście przy założeniu, że spełnia warunki uznania go za taki, określone w art. 22 ust. 1 ustawy o pdof i art. 15 ust. 1 ustawy o pdop.

Od wskazanej zasady ustawodawca przewidział wyjątki. Przypadki, w których możliwe jest zaliczenie do kosztów podatku VAT, określa art. 23 ust. 1 pkt 43 ustawy o pdof i art. 16 ust. 1 pkt 46 ustawy o pdop. Z przepisów tych wynika, że kosztem uzyskania przychodów może być m.in. podatek naliczony:

• jeżeli podatnik zwolniony jest od podatku VAT lub nabył towary i usługi w celu wytworzenia albo odprzedaży towarów lub świadczenia usług zwolnionych od podatku VAT,
   
• w tej części, w której zgodnie z przepisami o podatku VAT podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty lub zwrot różnicy podatku VAT - jeżeli naliczony podatek VAT nie powiększa wartości środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej.

Generalnie zatem kosztem uzyskania przychodów może być podatek naliczony, jeżeli podatnikowi VAT nie przysługuje prawo do jego odliczenia w myśl przepisów o VAT. Natomiast w sytuacji gdy podatnik nie skorzysta z prawa do odliczenia podatku VAT powstaje wątpliwość, czy wówczas podatek ten można zaliczyć do kosztów.

Moim zdaniem, nie. Takie też stanowisko prezentuje WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 571/11. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że jeżeli podatnik nie skorzysta z posiadanego prawa do odliczenia podatku naliczonego, nie posiada prawa do zaliczenia tego podatku do kosztów podatkowych. W ocenie Sądu użyte w treści powołanych wcześniej przepisów sformułowanie "podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty lub zwrot różnicy podatku od towarów i usług" należy bowiem wiązać z wyłączeniem prawa wynikającego z ustawy i nie dotyczy sytuacji, w której podatnik nie skorzystał z przysługującego mu prawa.

W konsekwencji WSA w Gdańsku uznał, że w przypadku nieodliczenia przez podatnika naliczonego podatku VAT, w warunkach przysługiwania mu tego uprawnienia, niemożliwe jest zaliczenie tego nieodliczonego podatku VAT do kosztów uzyskania przychodów. Sąd wskazał, że podobne zdanie prezentuje WSA w Warszawie w wyroku z dnia 28 lutego 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 1572/10.