Osoby żyjące w nieformalnych związkach, wspólnie mieszkające i wspólnie wychowujące swoje potomstwo, nie mogą skorzystać z opodatkowania dochodów na zasadach przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci, gdyż nie spełniają wszystkich warunków dotyczących tej preferencji podatkowej. Tak wynika z odpowiedzi na interpelację poselską nr 16103, przygotowanej przez resort finansów.

Sposób dokonywania rozliczeń z fiskusem przez osoby żyjące w związkach konkubenckich i wspólnie wychowujących dzieci od dłuższego czasu budzi wątpliwości. Organy podatkowe uważają bowiem, że nie można uznać za osobę samotnie wychowującą dziecko podatnika, który jego wychowaniem zajmuje się wspólnie z drugim rodzicem, nie pozostając z nim w związku małżeńskim, ale wspólnie z nim zamieszkując. Natomiast w orzecznictwie sądowym można spotkać wyroki, z których wynika, że status osoby samotnie wychowującej dziecko został powiązany ze stanem cywilnym osoby, stanowiącym jedyne kryterium dla takiej kwalifikacji rodzica bądź opiekuna prawnego. Dlatego zdaniem sądu przepisy podatkowe nie uprawniają organu do uzależnienia posiadania statusu samotnego rodzica od jego sytuacji faktycznej. Bez znaczenia dla prawa do skorzystania z omawianej preferencji pozostają również takie okoliczności, jak wspólne zamieszkiwanie rodziców czy pomoc w wychowaniu dziecka.

We wskazanej odpowiedzi na interpelację Ministerstwo podtrzymało dotychczasową linię interpretacyjną stwierdzając, że aby podatnik mógł opodatkować swoje dochody w sposób, o którym mowa w art. 6 ust. 4 ustawy o pdof, musi nie tylko mieć określony stan cywilny, ale też wychowywać samotnie dziecko. Na potwierdzenie swojej tezy przywołało wyrok NSA z 30 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 279/08, w którym Sąd uznał, że samotne wychowywanie dziec­ka oznacza wychowywanie go bez udziału innych osób. Podkreślił przy tym, że kierując się wykładnią celowościową należy uznać, iż ustawodawca "zarezerwował" ten sposób rozliczenia z fiskusem tylko dla osób, które samotnie troszczą się o codzienne zaspokajanie potrzeb dziecka, a nie dla każdego rodzica, który ma władzę rodzicielską i jednocześnie jest stanu wolnego.

Ministerstwo poinformowało przy tym, że Nadzwyczajna Komisja Sejmowa "Przyjazne Państwo" w ramach prac nad nowelizacją ustawy o pdof zaproponowała m.in. wprowadzenie w niej zmiany doprecyzowującej definicję osoby samotnie wychowującej dziecko, która zyskała akceptację resortu.