Podatnik będąc świadomym swojego stanu zdrowia powinien rozważyć ustanowienie w sprawie pełnomocnika, na własny koszt bądź występując z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Tak wynika z postanowienia NSA z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 393/11.

Podatniczka złożyła skargę na decyzję dyrektora izby skarbowej w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu. Sąd odrzucił jej skargę, ponieważ należny z tego tytułu wpis wpłaciła cztery dni po wyznaczonym terminie. Podatniczka pocztą nadała wniosek o jego przywrócenie, jednak sąd odrzucił ten wniosek, gdyż został wniesiony po przekroczeniu terminu ustawowego. Na to postanowienie złożyła ona zażalenie argumentując, że termin został przekroczony w związku z zaburzeniami świadomości oraz zanikami pamięci związanymi ze schorzeniem, na które cierpi. W związku z tym domagała się przywrócenia terminu do wniesienia opłaty wskazując, że nie można wywodzić negatywnych dla niej skutków z zaniechania przez sąd pouczenia jej o możliwości przywrócenia terminu, w sytuacji gdy występuje ona bez profesjonalnego pełnomocnika.

NSA oddalając zażalenie przypomniał, że wniosek o przywrócenie terminu będzie wnioskiem spóźnionym w sytuacji, gdy nie zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Według Sądu przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i nastąpić może jedynie w przypadku, gdy łącznie spełnione zostaną wszystkie określone w przepisach przesłanki. Przy czym nie ma żadnej okoliczności pozwalającej Sądowi odstąpić od odrzucenia wniosku, jeżeli został on złożony z uchybieniem terminu.

Ponadto NSA wskazał, że sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności, a także o skutkach zaniedbań. Zatem na sądzie spoczywa obowiązek udzielenia wskazówek stronie, ale tylko w stopniu pozwalającym zapewnić realizację zasady równości stron w postępowaniu. Wskazany przepis nie oznacza, że strona ma być pouczona przez sąd o treści każdego przepisu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz o wszystkich potencjalnych rozwiązaniach procesowych, które w toku postępowania mogą wystąpić. Dotyczy to również możliwości ubiegania się o przywrócenie terminu do dokonania czynności, która została podjęta po terminie.