Wydzielenie z gospodarstwa rolnego (nabytego kilkanaście lat temu) działek budowlanych w celu ich sprzedaży nie oznacza, że działki te sprzedawane są jako grunt rolny stanowiący część gospodarstwa, w ramach prowadzenia działalności rolniczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Tak uznał WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 624/11 (orzeczenie nieprawomocne).

Od czasu kiedy przepisy ustawy o VAT uznały grunt za towar, pojawiły się wątpliwości co do opodatkowania VAT jego sprzedaży przez osobę fizyczną, czyli czy sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty w celu jego odprzedaży, powinna podlegać VAT. Problem ten pojawia się także, gdy sprzedaży działek budowlanych, wydzielonych z gospodarstwa rolnego, zamierza dokonać rolnik ryczałtowy. W związku z tym NSA zwrócił się do TSUE z wyjaśnieniem powyższych wątpliwości. Trybunał, w sprawach połączonych C-180/10 i C-181/10 wskazał, że art. 12 ust. 1 dyrektywy VAT pozwala państwom UE uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 dyrektywy VAT, w szczególności pojedynczej dostawy terenu budowlanego. Zdaniem Trybunału, z brzmienia art. 15 ust. 2 polskiej ustawy o VAT nie wynika, aby Polska rzeczywiście skorzystała z art. 12 ust. 1 dyrektywy. Jak wskazał Trybunał, będzie to musiał ustalić sąd krajowy.

WSA zajmował się sprawą dotyczącą osoby, która w 1990 r. otrzymała w spadku grunty. Użytkowała je rolniczo przez 20 lat. W 2010 r. wydzieliła z nich kilka działek, a następnie je sprzedała. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego grunty te oznaczone są symbolem UM (usługowo-mieszkalne). Poza podziałem nieruchomości osoba ta nie dokonywała innych czynności mających na celu przygotowanie gruntu do sprzedaży, takich jak reklama.

Organ podatkowy uznał, że w tym przypadku powinien być odprowadzony podatek VAT. W związku z tym złożono skargę do WSA, który uznał ją za zasadną.

Jak podkreślił WSA, w wyroku w sprawach C-180/10 i C-181/10 TSUE wskazał m.in., iż czynności związane ze zwykłym wykonywaniem prawa własności nie mogą same z siebie być uznawane za prowadzenie działalności gospodarczej.

Zdaniem Sądu okoliczność, iż przed sprzedażą zainteresowany dokonał podziału gruntu na działki w celu osiągnięcia wyższej ceny, sama z siebie nie jest decydująca. Nie ma takiego charakteru również długość okresu, w jakim te transakcje następowały, ani wysokość osiągniętych z nich przychodów. Czynności te mogą wskazywać na zarządzanie majątkiem prywatnym. Inaczej jest natomiast w wypadku, gdy osoba ta podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów czy handlowców np. uzbrojenie terenu albo działania marketingowe.

Sąd uznał, że z uwagi na to, że sprzedający działki nie podjął działań noszących znamiona profesjonalnego obrotu nieruchomościami, sprzedaż kilku działek wyodrębnionych z otrzymanego w spadku gruntu nie podlega opodatkowaniu VAT.