"Okresy zatrudnienia obywateli polskich za granicą, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 9 i ust. 2 pkt 1 lit. c), a także okresy, o których mowa w art. 7 pkt 8, uwzględnia się pod warunkiem stałego zamieszkania zainteresowanego na obecnym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej (…)". Tak brzmi przepis art. 9 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.), który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny, w zakresie przesłanki stałego miejsca zamieszkania na obecnym obszarze RP, za niezgodny z Konstytucją RP.

Orzeczenie TK zapadło na posiedzeniu w dniu 5 lipca 2010 r. (sygn. akt P 31/09), po rozpoznaniu pytania prawnego Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie Alicji W., zamieszkałej w Kanadzie, ubiegającej się o rentę rodzinną po zmarłym mężu. Mąż zainteresowanej w latach 1981-1989 r. był zatrudniony u zagranicznego pracodawcy za granicą za zgodą władz polskich. Następnie wraz z żoną zamieszkał w Toronto, gdzie zmarł w 1994 r. Wdowa wystąpiła o rentę rodzinną, jednak ZUS odmówił prawa do świadczenia ze względu na zbyt krótki okres stażu pracy Mariana W. Okres pracy w Kuwejcie nie został uwzględniony, gdyż do chwili śmierci Marian W. mieszkał w Toronto. Zgodnie z kwestionowanymi przepisami podlegałby on uwzględnieniu, gdyby wówczas Marian W. zamieszkiwał na obszarze RP. Zdaniem sądu pytającego, wyłączenie przez ustawodawcę z kręgu osób uprawnionych do uwzględnienia okresów zatrudnienia obywateli polskich za granicą, człowieka niemającego stałego miejsca zamieszkania na obszarze RP, narusza zasadę równości i zakaz dyskryminacji ze względu na miejsce stałego zamieszkania. Jest ponadto sprzeczne z zasadą wzajemności, wiążącą prawo do świadczeń emerytalno-rentowych z udziałem świadczeniobiorcy w tworzeniu funduszu ubezpieczeniowego.

TK podzielił stanowisko sądu okręgowego, uznając to ograniczenie za niekonstytucyjne. Jednocześnie zaznaczył, że - ze względu na konkretny charakter kontroli konstytucyjności wszczętej na podstawie pytania prawnego - orzeczenie dotyczy wyłącznie renty rodzinnej. Tymczasem ta "negatywna przesłanka" decyduje również o odmowie prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Dlatego też niezbędnym jest zajęcie się przez ustawodawcę tą kwestią w szerszym zakresie podmiotowym i przedmiotowym, niż to wynika z omawianego rozstrzygnięcia.

Źródło: www.trybubal.gov.pl